Những ngày
này, trên rất nhiều đường phố Việt Nam, nhất là ở thủ đô Hà Nội và TP. Hồ Chí
Minh, đang tưng bừng màu sắc và không khí của lễ hội Noel. Có thể nói, mùa Giáng
sinh không còn riêng ý nghĩa tôn giáo; mà đã là mùa mua sắm, mùa dịch vụ đón
chào năm mới dương lịch cho mọi người, mọi nhà. Và khi dạo bước trong bầu không
khí ấy, chúng ta có thể nhận thấy chức năng thương mại - dịch vụ đang lấn át
(một cách dễ thương) mặt tiền nhiều con phố, nhiều ngôi nhà phố vốn là nhà ở…
Thực ra, tính chất đa chức năng
của nhà phố Việt Nam đã có từ xa xưa, xuất phát từ hoạt động của những cư dân
làng nghề tiểu thủ công nghiệp. Lịch sử phát triển đô thị Việt Nam - từ “làng”
ra “phố”, từ tự cung tự cấp đến mở rộng giao thương - cho ta những ví dụ điển
hình, đặc sắc như 36 phố phường Hà Nội, khu phố cổ Hội An, hay khu Chợ Lớn - Sài
Gòn…; trong số đó, khu phố cổ Hội An đã vinh dự trở thành Di sản Thế giới từ năm
1999. Cho đến nay, ở hầu khắp các đô thị nước ta, mô hình
NHÀ PHỐ “ĐA NĂNG” đang được nhân rộng với nhiều
sáng tạo, cải biến, làm nên một nền “kinh tế mặt tiền” khá sôi động. Đó cũng là
lý do để trên các ấn phẩm của Tạp chí Nhà Đẹp 10 năm qua, hình ảnh các công
trình NHÀ PHỐ “ĐA NĂNG” chiếm một tỷ lệ đáng
kể.
Thế nhưng cũng phải nhìn nhận
rằng, trong thực tế, loại hình kiến trúc này là bức tranh hai mặt: vừa sinh
động, linh hoạt, tiện lợi để đáp ứng các nhu cầu sản xuất, phân phối, tiêu dùng;
lại vừa bất tiện, xô bồ, có khi nhếch nhác cả về công năng lẫn mỹ quan.
Kinh tế - xã hội ngày càng mở
mang phát triển, ngôi nhà phố ngày càng “đa năng” hơn: có thể vừa để ở, vừa làm
cửa hàng, mở quán ăn uống hoặc làm dịch vụ các loại; là văn phòng công ty, nơi
sản xuất tiểu - thủ công nghiệp hay là điểm tham quan du lịch v.v… Thêm vào đó,
trước đây gia đình chủ nhà tự đảm đương những công việc thuộc chức năng kết hợp;
nhưng về sau, không ít nhà dành một phần diện tích cho người khác thuê. Tình
huống đồng đường (ở chung nhà) xưa kia chỉ gồm những người ruột
thịt dù khác thế hệ trong một gia đình, nay xuất hiện thêm những người lạ.
NHÀ PHỐ
“ĐA NĂNG”
đang là bài toán khá phổ biến mà khi tìm lời giải, chủ nhà
và kiến trúc sư thường có hai lựa chọn: 1) thiết kế chủ động, có ý định kết hợp
các chức năng ngay từ đầu; 2) thiết kế cải tạo, tận dụng mặt bằng nhà có sẵn để
kết hợp. Dù theo cách nào, các giải pháp kiến trúc tốt phải cố gắng loại bỏ yếu
tố bất tiện, tách bạch luồng di chuyển và không gian sử dụng riêng phù hợp cho
từng chức năng. Đa năng nhưng phải thuận lợi cho người sử dụng, đồng thời phải
tuân thủ quy tắc quản lý về xây dựng nói chung.
Bộ Sưu Tập Nhà Đẹp số 6/2009 xin
gửi đến các bạn đọc - chủ nhà và những người quan tâm về
NHÀ PHỐ “ĐA NĂNG” một tập hợp những “lời giải”
như thế.
Xin hẹn gặp lại ở những Bộ Sưu
Tập Nhà Đẹp năm sau.
NHÀ XUẤT BẢN TRẺ
& TẠP CHÍ KIẾN TRÚC NHÀ ĐẸP.
Mời bạn tìm đọc
Bộ Sưu Tập Nhà Đẹp số
6-2009
Ấn phẩm liên kết giữa
Tạp chí Kiến Trúc Nhà Đẹp với
Nhà xuất bản Trẻ, 112 trang in 4 màu, khổ
21x29cm, giá 30.000 đồng.